Aukin þátttaka kvenna í valdastofnunum og sérfræðistéttum hefur að mati Helen Andrews breytt starfsháttum þeirra og gildismati. Í ræðu sinni heldur hún því fram að það sem gjarnan sé kallað „vók“ sé afleiðing þessarar þróunar. Hún vill draga úr lagalegum þrýstingi á fyrirtæki vegna kynjahlutfalla og auðvelda fjölskyldum að lifa á einum tekjum.
Andrews kallar þróunina „hina miklu kvenvæðingu“ og lýsir henni sem einni umfangsmestu samfélagsbreytingu síðustu áratuga. Með hugtakinu á hún bæði við fjölgun kvenna innan stofnana og breytingar á menningu þeirra sem hún telur fylgja í kjölfarið.
Hún segir fólk gjarnan líta á þessa breytingu sem liðinn atburð frá áttunda áratug síðustu aldar. Í raun hafi tekið áratugi að fara frá því að einstakar konur störfuðu innan annars nær eingöngu karlskipaðra stétta yfir í jafnt kynjahlutfall eða kvennameirihluta.
Í ræðunni nefnir hún meðal annars lögfræði, læknisfræði, háskóla, fjölmiðla og stjórnun fyrirtækja. Að hennar mati séu áhrif breytingarinnar enn að koma fram.
Tengir „vók“ við breytt gildismat
Meginrök Andrews eru að karlar og konur hafi að jafnaði ólíkar áherslur og að breytt kynjasamsetning stofnana hafi því fyrirsjáanleg áhrif á starfsemi þeirra.
Hún telur að með auknum áhrifum kvenna sé samkennd sett ofar rökhugsun, öryggi ofar áhættu og samræmi og samheldni ofar samkeppni og stigskiptingu. Þessi breyting sé að hennar mati kjarninn í því sem kallað sé „vók“.
„Það mætti segja að kvenvæðing jafngildi vóki,“ segir Andrews.
Hún tengir þetta einnig afstöðu til tjáningarfrelsis. Samkvæmt túlkun hennar leggja konur frekar áherslu á félagslega inngildingu og að koma í veg fyrir særindi, en karlar á frelsi til að tjá umdeildar skoðanir.
Andrews tekur þó fram að þessi lýsing eigi ekki við um alla einstaklinga. Hún þekki konur í blaðamennsku sem séu jafn harðskeyttar og ófrávíkjanlegar í vinnubrögðum og karlkyns samstarfsmenn þeirra og segir margar konur framúrskarandi dómara.
Telur réttarríki og fræðafrelsi í hættu
Andrews telur þróunina geta grafið undan grundvallarhlutverki mikilvægra stofnana. Réttarríkið krefjist hlutlægni og skýrra reglna, jafnvel þegar niðurstaðan veki vanþóknun eða samúð með þeim sem verði undir.
Hún segist ekki vilja dómara sem hafi meiri áhuga á samhengi og tengslum en því sem lögin kveði á um.
Svipað eigi við um háskóla. Hlutverk þeirra sé að leita sannleikans og miðla honum. Ef þeir fari þess í stað að ritskoða hugmyndir vegna þess að þær séu taldar hættulegar eða ógnandi sinni þeir ekki lengur því hlutverki.
Í fyrirtækjum geti krafa um að starfsfólk fylgi í einu og öllu viðmiðum mannauðsdeilda að hennar mati fælt frá þá einstaklinga sem séu líklegastir til að leiða breytingar og skapa nýjungar.
Hún nefnir einnig innflytjendamál og heldur því fram að samúðarrök séu notuð til að hindra framkvæmd laga um landamæri og ríkisborgararétt. Saman geti þessar breytingar, að hennar mati, veikt undirstöður samfélagsins.
Segir starfsgreinar breytast með kynjahlutföllunum
Sálfræði og bókaútgáfa eru meðal dæma Andrews um starfsgreinar sem hún telur hafa breyst með fjölgun kvenna.
Hún heldur því fram að aukin áhersla sálfræðinnar á umhyggju, samkennd og að forðast að dæma fólk hafi gert greinina síður aðlaðandi fyrir karla með aðrar áherslur.
Um bókaútgáfu segir hún að minni skáldsagnalestur karla þurfi ekki að þýða að áhugi þeirra á skáldsögum hafi horfið. Skýringin geti fremur verið sú að útgáfugeirinn, þar sem konur séu í miklum meirihluta, gefi út bækur sem höfði síður til þeirra.
Af þessu dregur hún þá ályktun að jafnt kynjahlutfall sé ekki endilega stöðugt ástand innan starfsgreinar. Breytt starfsmenning geti haft áhrif á hverjir sæki inn í hana í framtíðinni.
Vill breyta reglum um mismunun og ráðningar
Andrews tekur skýrt fram að hún leggi ekki til að konum verði bannaður aðgangur að starfsgreinum eða þær lattar til að nýta hæfileika sína og metnað.
Lausnin felist að hennar mati í því að hætta að hygla konum með kerfisbundnum hætti. Hún telur lög gegn mismunun og ótta fyrirtækja við málsóknir skapa þrýsting um ráðningar og stöðuhækkanir kvenna á grundvelli kynjahlutfalla.
Hún segir sama þrýsting móta vinnustaðamenningu. Mannauðsdeildir reyni að fjarlægja hvassan tón, átök og samkeppni til að forðast ásakanir um að vinnuumhverfið sé konum óvinveitt. Sjaldnar sé spurt hvort sú menning sem komi í staðinn höfði til karla.
Hún gengur svo langt að kalla eftir því að konunum í mannauðsdeildunum verði sagt upp. Jafnframt vill hún að lágt hlutfall kvenna á vinnustað leiði ekki sjálfkrafa til lagalegrar tortryggni.
Fjölskyldur fái raunhæft val um eina fyrirvinnu
Hin megintillaga Andrews er að draga úr því sem hún kallar „tveggja tekna gildruna“. Hún segir margar konur stunda starfsframa vegna þess að fjölskyldan þurfi tvær fyrirvinnur til að viðhalda miðstéttarlífskjörum.
Með aðgerðum sem gerðu fjölskyldum kleift að lifa á einum tekjum mætti að hennar mati skapa raunverulegt val. Hún spáir því að þá myndu sumar fjölskyldur velja annað fyrirkomulag og að kvenvæðingin myndi í kjölfarið minnka af sjálfu sér.
Í lok ræðunnar segir Andrews að hún njóti sjálf þess að vera rithöfundur og vilji ekki letja aðrar konur til að feta sömu braut. Hún hvetur hins vegar til þess að umræðan snúist um hagsmuni samfélagsins og komandi kynslóða fremur en persónulegan ávinning hvers og eins.
Fréttin byggist á ræðu Helen Andrews í innsendu myndbandsafriti. Innskot og lokaumfjöllun stjórnanda myndbandsins eru ekki hluti af ræðu hennar. Sjá myndskeið hér að neðan: