Eitt umfangsmesta spillingarmál sem tengist landbúnaðarstyrkjum Evrópusambandsins heldur áfram að vinda upp á sig í Grikklandi. Evrópska saksóknaraembættið EPPO hefur nú ákært 22 einstaklinga, þar á meðal fjóra sitjandi þingmenn, vegna meintrar skipulagðrar misnotkunar á landbúnaðarfé ESB.
Málið snýst um grísku greiðslustofnunina OPEKEPE, sem hafði það hlutverk að úthluta styrkjum úr sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB. Rannsóknir hafa leitt í ljós meint kerfi þar sem styrkir voru sóttir á grundvelli rangra upplýsinga um beitiland, búfé og landnotkun og opinberir starfsmenn eru grunaðir um að hafa auðveldað eða hylmt yfir svikin.
Búfé og beitilönd sem ekki voru til staðar
Í fyrri hluta rannsóknarinnar kom í ljós grunur um að fjölmargir einstaklingar hefðu fengið landbúnaðarstyrki með því að lýsa yfir eignarhaldi eða leigu á beitilöndum sem þeir höfðu í raun ekki yfir að ráða. Sum landanna voru opinber landsvæði.
Einnig hefur rannsóknin náð til rangra upplýsinga um búfjáreign. Kerfið gerði umsækjendum kleift að fá styrki sem þeir hefðu annars ekki átt rétt á.
EPPO segir nýjustu rannsóknina hafa leitt í ljós endurtekið mynstur spillingar við umsýslu styrkjanna. Þar sé meðal annars um að ræða ólögleg afskipti af stjórnsýslu og eftirliti, breytingar á gögnum eftir að lögbundnu eftirliti lauk, afskipti af vettvangsskoðunum, leynd eða fölsun niðurstaðna eftirlits og rangar opinberar staðfestingar.
Fjórir sitjandi þingmenn ákærðir
Málið tók nýja stefnu í apríl á þessu ári þegar EPPO óskaði eftir því að gríska þingið aflétti þinghelgi ellefu sitjandi þingmanna svo hægt væri að rannsaka meint brot frá árinu 2021.
Hinn 16. júlí tilkynnti EPPO síðan að 22 einstaklingar hefðu verið ákærðir, þar á meðal fjórir sitjandi þingmenn.
Þrír þingmannanna eru sakaðir um að hafa hvatt til trúnaðarbrots við meðferð opinberra fjármuna. Sá fjórði er meðal annars sakaður um að hafa hvatt til ólögmætrar meðferðar ESB-fjármuna. Einn þeirra sætir jafnframt ákæru sem tengist rangri staðfestingu opinberra gagna og tilraun til tölvusvika.
Fyrrverandi forseti OPEKEPE hefur verið ákærður fyrir fimm meint trúnaðarbrotaatriði. Fyrrverandi framkvæmdastjóri beingreiðslna og tveir fyrrverandi svæðisstjórar stofnunarinnar eru einnig meðal sakborninga. EPPO felldi hins vegar niður mál gagnvart sjö öðrum sitjandi þingmönnum þar sem ekki fundust nægileg sönnunargögn til ákæru.
Ráðherrar hafa sagt af sér
Pólitískar afleiðingar málsins hafa verið miklar. Þegar rannsóknin komst fyrst í hámæli árið 2025 sagði Makis Voridis, þáverandi innflytjendaráðherra og fyrrverandi landbúnaðarráðherra, af sér eftir að nafn hans kom upp í rannsóknargögnum. Hann hafnaði sök. Fleiri háttsettir embættismenn ríkisstjórnarinnar létu jafnframt af störfum.
Málið hélt síðan áfram að vinda upp á sig á þessu ári. Í apríl 2026 urðu frekari afsagnir innan ríkisstjórnar Kyriakos Mitsotakis eftir að EPPO færði rannsóknina nær fleiri stjórnmálamönnum.
Rannsókn EPPO hefur einnig leitt í ljós upplýsingar um mögulega aðkomu fyrrverandi landbúnaðarráðherra og aðstoðarráðherra hans. Vegna sérstakra ákvæða grísku stjórnarskrárinnar þurfti EPPO að senda þau gögn til gríska þingsins í stað þess að halda þeim hluta rannsóknarinnar sjálft áfram. Saksóknaraembættið hefur beinlínis gagnrýnt að þetta takmarki möguleika þess til að rannsaka hugsanlega refsiábyrgð ráðherra til fulls.
Hundruð milljóna evra lenda á grískum skattgreiðendum
Málið snýst ekki aðeins um refsiábyrgð einstaklinga. Grikkland hefur einnig þurft að sæta gríðarlegum fjárhagslegum leiðréttingum vegna galla á umsýslu landbúnaðarstyrkjanna.
Reuters greindi frá því að framkvæmdastjórn ESB hefði lagt 392,2 milljóna evra fjárhagslega leiðréttingu á Grikkland vegna vandamála við styrkjakerfið á árunum 2016–2022. Aðrar samantektir á víðara uppgjöri hafa sett fjárhæðina í kringum 415 milljónir evra. Það samsvarar tugum milljarða íslenskra króna.
Kostas Tsiaras, þáverandi landbúnaðarráðherra Grikklands, orðaði afleiðinguna einfaldlega þegar málið kom upp: grískir skattgreiðendur munu að lokum greiða reikninginn.
Gríska styrkjastofnunin lögð niður
Hneykslið varð svo umfangsmikið að grísk stjórnvöld ákváðu að leggja OPEKEPE niður og færa verkefni stofnunarinnar undir sjálfstæða gríska skattayfirvaldið. Tilgangurinn er að koma á mun strangara eftirliti með því hverjir fá landbúnaðarstyrki og á hvaða forsendum.
Það er ekki lítið mál. OPEKEPE var sjálf stofnunin sem átti að tryggja að milljörðum evra úr landbúnaðarsjóðum Evrópusambandsins væri úthlutað samkvæmt reglunum.
Nú er stofnunin sjálf orðin miðpunktur einnar stærstu rannsóknar EPPO á misnotkun landbúnaðarstyrkja.
Rannsókninni er langt frá því lokið
Ákærurnar 22 sem gefnar voru út í júlí varða aðeins meint brot árið 2021. EPPO tekur sérstaklega fram að rannsóknir á meintum brotum annarra ára haldi áfram. Þrír fyrrverandi þingmenn eru enn til rannsóknar auk annarra einstaklinga. Málið er því enn að stækka.
Það sem hófst sem rannsókn á bændum sem grunaðir voru um að sækja um ESB-styrki fyrir land og búfé sem þeir höfðu ekki yfir að ráða hefur teygt sig inn í grísku stjórnsýsluna og stjórnmálin: starfsmenn greiðslustofnunarinnar, fyrrverandi yfirmenn hennar, pólitískir starfsmenn, ráðherrar og þingmenn hafa allir komið við sögu rannsóknarinnar.
Fjórir sitjandi þingmenn standa nú ákærðir, en rannsóknir á öðrum árum halda áfram. Allir þeir sem ákærðir hafa verið eða eru til rannsóknar teljast saklausir þar til sekt þeirra hefur verið sönnuð fyrir dómi.