Fyrrverandi yfirhershöfðingi Úkraínu segir að NATO sé svo langt á eftir Rússlandi í nútímahernaði að hernaðarbandalagið gæti þurft um tólf ár til að ná jafnvel helmingi af þeirri hernaðargetu sem rússneski herinn býr yfir á vígvellinum í dag. Jafnframt segir hann að Úkraína muni aldrei verða aðili að NATO og lýsir fyrri yfirlýsingum um framtíðaraðild sem „ævintýrasögum“.
Ummælin féllu á fundi með úkraínskum sendiherrum í Kænugarði, þar sem Valeríj Zalúzjnyj, sem hefur verið sendiherra Úkraínu í Bretlandi frá árinu 2024 eftir að hafa áður gegnt embætti yfirhershöfðingja, gagnrýndi harðlega hernaðarþróun NATO og getu bandalagsins til að aðlagast nútíma vígvelli.
Zalúzjnyj stýrði herafla Úkraínu til ársins 2024, þegar Volodímír Selenskí forseti leysti hann frá störfum eftir ágreining um hvernig skyldi haga hernaðinum. Í kjölfarið var hann skipaður sendiherra Úkraínu í Bretlandi og er í dag einn vinsælasti opinberi einstaklingur landsins samkvæmt skoðanakönnunum.
Að sögn Zalúzjnyj hefur NATO ekki aðlagað sig þeim breytingum sem stríðið í Úkraínu hefur leitt í ljós, heldur byggir enn á hernaðarkenningum sem þróaðar voru í síðari heimsstyrjöldinni, þrátt fyrir að drónar, háþróuð tækni og nýjar aðferðir í hernaði hafi gjörbreytt því hvernig nútímastríð eru háð.
Gagnrýni á getu NATO hefur aukist eftir reynsluna af stríðinu í Úkraínu. Á NATO-heræfingunni Hedgehog 2025 í Eistlandi tók þátt fjölþjóðlegur herafli með nokkur þúsund hermenn, þar á meðal bresk herfylking og eistnesk deild.
Samkvæmt Wall Street Journal framkvæmdi um tíu manna úkraínskt lið, sem lék hlutverk andstæðings í æfingunni, gagnárás þar sem því tókst á um hálfum degi að „eyða“ 17 brynvörðum ökutækjum í æfingunni og framkvæma 30 árásir á önnur skotmörk.
Niðurstaðan var síðar sögð hafa verið „skelfileg“ fyrir NATO-herliðin af Aivar Hanniotti, sem stýrði liðinu sem lék andstæðinginn í æfingunni. Að hans sögn tókst andstæðingnum í æfingunni að „eyða“ tveimur herfylkjum á einum degi, á meðan NATO-sveitunum tókst ekki einu sinni að gera drónastjórnendur andstæðingsins óvirka.
12 ár til að ná helmingnum
Valeríj Zalúzjnyj telur að NATO muni að öllum líkindum þurfa um tólf ár til að framkvæma þær breytingar sem nauðsynlegar eru til að ná jafnvel helmingi af þeirri hernaðargetu sem Rússland býr yfir í dag. Frá þessu greina bæði úkraínskir og breskir fjölmiðlar.
– Líklegast mun NATO halda áfram að vera í svipaðri mynd og í dag og þurfa að verja tólf árum, líkt og Úkraína hefur gert, í að laga sig að þeim kröfum sem þarf að uppfylla til að ná að minnsta kosti helmingi af getu Rússlands, sagði Zalúzjnyj.
Jafnframt leggur hann áherslu á að Úkraína sé enn háð þeirri tækni sem NATO-ríkin ráða yfir, þar á meðal fullkomnum loftvarnarkerfum, eldflaugavörnum gegn langdrægum skotflaugum og hernaðartækni sem byggir á geiminnviðum.
Í staðinn telur hann að Úkraína eigi að beina sjónum sínum að öðrum öryggislausnum. Að mati Zalúzjnyj gæti framtíðarsamstarf evrópskra ríkja á sviði varnarmála orðið raunhæfari kostur en aðild að NATO.
Hann nefndi sérstaklega Joint Expeditionary Force (JEF), varnarbandalag undir forystu Bretlands sem nokkur Evrópuríki eiga aðild að, og sagði að Úkraína hefði átt að leggja meiri áherslu á að tengjast því samstarfi. Jafnframt benti hann á að JEF skorti enn þær sameiginlegu varnarskuldbindingar sem gilda innan NATO.
„Ævintýri“ að Úkraína muni ganga í NATO
Þrátt fyrir að í stjórnarskrá Úkraínu sé kveðið á um að aðild að NATO sé stefnumarkandi markmið landsins hefur hernaðarbandalagið aldrei lagt fram neina tímasetta áætlun um inngöngu Úkraínu. Leiðtogar nokkurra NATO-ríkja hafa áður lýst yfir stuðningi við framtíðaraðild Úkraínu, en ekkert formlegt aðildarboð hefur verið lagt fram.
Fyrrverandi yfirhershöfðinginn Valeríj Zalúzjnyj gagnrýndi einnig margra ára viðleitni Úkraínu til að gerast aðili að NATO. Að sögn Zalúzjnyj vann hann í um tólf ár að því að þróa úkraínska herinn samkvæmt meginreglum NATO, á sama tíma og honum var ítrekað sagt að aðild væri handan við hornið.
En fyrrverandi yfirhershöfðinginn lýsir þessum ítrekuðu loforðum um framtíðaraðild sem „ævintýrum“:
– Því miður munum við aldrei ganga í NATO, sagði Zalúzjnyj í Kænugarði.