Jacob Rees-Mogg til vinstri, Tommy Robinson til hægri.
Fyrrverandi breski ráðherrann Jacob Rees-Mogg varar við því að Bretland gæti lent í stríði á næstu árum. Í myndskeiði á samfélagsmiðlum segir þessi fyrrverandi framámaður Íhaldsflokksins að Bretar verði að vera reiðubúnir að gegna skyldu sinni — jafnvel þótt það þýði að einhverjir þurfi að deyja fyrir land sitt. Ummælin hafa vakið hörð viðbrögð, meðal annars hjá borgarablaðamanninum og aðgerðasinnanum Tommy Robinson. Hann segir Breta ekki vilja fórna lífi sínu fyrir það sem stjórnmálamennirnir hafi gert landið að, þar sem fólk sem mótmælir þróuninni sé auk þess sakað um kynþáttafordóma. Robinson segir jafnframt að Bretar vilji ekki deyja í því sem hann kallar „hnattræningarstríð“ stjórnmálamannanna.
Undanfarnar vikur hafa fréttamiðlar hver á fætur öðrum greint frá því að stríð milli Rússlands annars vegar og ESB og Bretlands hins vegar gæti verið í nánd — eða að minnsta kosti að veruleg hætta sé á slíku innan fárra ára. Þar er meðal annars vísað til þess sem lýst er sem fjölþáttaárásum á ESB-ríki og upplýsinga frá leyniþjónustum um Rússland.
Í fréttaflutningnum hafa stjórnmálamenn einnig lýst yfir áhyggjum af vaxandi ógn úr austri. Rússneskir fulltrúar vísa fullyrðingunum hins vegar á bug og segja þær ekki eiga við rök að styðjast. Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur einnig tjáð sig og sagt að Rússland muni ekki ráðast á NATO-ríki.
Jacob Rees-Mogg er meðal þeirra sem ýta undir þá mynd að öryggisástandið sé svo alvarlegt að til stríðs gæti komið. Hann er þekktur breskur íhaldsmaður sem sat á breska þinginu frá 2010 fram að kosningunum 2024. Á stjórnmálaferli sínum gegndi hann nokkrum áberandi ráðherraembættum, meðal annars sem leiðtogi neðri deildar þingsins og ráðherra með ábyrgð á málefnum tengdum útgöngu Bretlands úr ESB.
Hann var einnig ráðherra atvinnulífs, orku- og iðnaðarmála í stuttri forsætisráðherratíð Liz Truss. Eftir að hann hætti á þingi hefur Rees-Mogg áfram verið áberandi rödd á hægri væng breskra stjórnmála og starfar nú sem þáttastjórnandi á fréttastöðinni GB News.
Í um átta mínútna myndskeiði fjallar Jacob Rees-Mogg um skyldur við þjóðina, landvarnir og það sem hann telur nauðsynlegt til að ríki geti varið sig gegn utanaðkomandi ógn.
– Það er ekki útilokað að við stöndum frammi fyrir stríði á næstu árum. Gerist það þurfum við á fólki að halda sem vill ganga í herinn og fara af stað til að gegna skyldu sinni, segir Rees-Mogg í myndskeiðinu.
Mynd til skýringar af breska hernum / Jacob Rees-Mogg. Myndir: Maurits Vink CC BY 2.5 / Katie Chan CC BY-SA 4.0.
Hann heldur áfram og segir að við slíkar aðstæður þurfi fólk sem sé reiðubúið að ganga í herinn og gegna skyldu sinni. Einnig geti komið upp aðstæður þar sem fólk verði að deyja til að bjarga landi sínu og vísar hann til fyrri styrjalda sem sögulegra dæma.
Skylda er lykilhugtak í málflutningi Rees-Moggs. Hann telur að ríki þurfi á borgurum að halda sem séu reiðubúnir að verja það ef alvarleg ógn steðjar að. Að sögn Rees-Moggs á land annars á hættu að annað ríki taki það yfir. Hann dregur einnig upp hliðstæðu við Róm til forna og heldur því fram að dvínandi vilji til að berjast fyrir eigin samfélagi hafi verið ein af ástæðunum fyrir falli heimsveldisins.
– Það geta jafnvel komið upp aðstæður þar sem fólk verður að deyja til að bjarga landi sínu, eins og við höfum séð í fyrri stríðum. Það er eitt af því sem tryggir að land lifi af, segir hann og heldur áfram: – Ef fólk er ekki reiðubúið að gegna skyldu sinni mun annað ríki taka landið yfir. Þetta er að hluta til ástæðan fyrir falli Rómar til forna. Skyldurækni er göfug og það er ekki alltaf auðvelt að gera skyldu sína, en það er hið rétta.
Myndskeiðið fékk nærri milljón áhorf á einum sólarhring og hefur jafnframt vakið hörð viðbrögð á samfélagsmiðlum. Gagnrýnin hefur meðal annars beinst að því að Rees-Mogg hvetji aðra Breta til að vera reiðubúna að hætta lífi sínu í stríði í framtíðinni.
Meðal þúsunda athugasemda er einnig gagnrýni sem beinist að fjölskyldu Rees-Moggs. Margir spyrja hvort sömu kröfur um skyldurækni myndu gilda um hans eigin börn og hvort einnig yrði ætlast til þess að þau yrðu send á víglínuna.
Hér á eftir fer úrval athugasemda við myndskeiðið:
„Þú situr bókstaflega í hægindastól og talar tóma þvælu. Farðu sjálfur að berjast, litli strákur!“ „Jacob, verðu almennilegum tíma með venjulegu fólki.“ „Þú getur farið til félaga þinna á víglínunni. ENGINN ÆTLAR AÐ BERJAST Í GERVISTRÍÐINU ÞÍNU.“ „Sendu innfluttu skjólstæðingastéttina þína til að berjast. Þau eru jafnbresk og við hin, mundu það.“
„Skylda — ekki ætlast til þess að við gegnum skyldu okkar við ykkur fyrr en þið stjórnmálamennirnir gegnið skyldu ykkar við þjóðina. Ef þið viljið að við verjum landið, gerið það þess virði að verja það. Þið segið okkur að Pútín sé ekki nógu sterkur til að ná Úkraínu á sitt vald, en segið okkur um leið að hann vilji leggja Evrópu undir sig. Við erum ekki heimsk.“
Robinson: „Stríð hnattræningja“
Borgarablaðamaðurinn og þjóðernissinnaði aðgerðasinninn Tommy Robinson er einnig meðal þeirra sem hafa brugðist við ummælum fyrrverandi ráðherrans um skyldurækni og nauðsyn þess að búa sig undir hugsanlegt stríð á næstu árum. Hann heldur því fram að ráðastéttin hafi fyrst svipt Breta þjóðarstolti sínu og reyni síðan að nýta það til að fylkja þjóðinni gegn nýjum óvini í „stríðum hnattræningja“.
Gagnrýni Robinsons nær enn lengra. Hann heldur því fram að málið snúist um að ráðastéttin sé nú farin að viðra hugmyndina um að senda breska hermenn til að berjast í tilgangslausum stríðum erlendis. Stríðum sem borgarablaðamaðurinn segir ekki vera stríð þjóðarinnar heldur eingöngu ráðastéttarinnar.
Hann sakar ráðastéttina enn fremur um að hafa árum saman gert þjóðarstolt að athlægi og bælt það niður, en reyni nú að endurvekja það til að sameina Breta gegn Rússlandi.
– Þið haldið að við ætlum að senda syni okkar og dætur til að deyja fyrir þjóðarstolt, á sama tíma og þið hafið kallað okkur kynþáttahatara í hvert sinn sem við höfum sýnt þjóðarstolt.
Tommy Robinson og fyrri göngur hans í London. Myndir: Rose Morelli, Flickr CC BY-NC-ND 2.0 / skjáskot af YouTube.
Jafnframt heldur hann því fram að stjórnmálamennirnir hafi flutt inn farandfólk til Bretlands sem ekki sé sjálft vænst að taki þátt í slíku stríði. Robinson vísar til þróunarinnar í Úkraínu og varar við því að Bretar geti orðið „fallbyssufóður“ í stríði, á sama hátt og hann segir unga Úkraínumenn hafa verið senda á víglínuna.
Þessi vinsæli borgarablaðamaður, sem undanfarin ár hefur vakið athygli fyrir fjölmennar göngur sínar sem hafa fyllt götur London, leggur áherslu á að Bretar vilji hvorki berjast gegn kristnum mönnum né taka þátt í stríði gegn kristindóminum. Hann undirstrikar jafnframt að það þýði ekki að hann sé stuðningsmaður Vladimírs Pútíns Rússlandsforseta.
– Það þýðir ekki að ég styðji Pútín eða telji Pútín frábæran eða ríkisstjórn þeirra frábæra.
Robinson segir Rússa ekki vera óvini Breta og heldur þess í stað fram að Bretland eigi sér aðra óvini. Hann telur þá þegar vera innan Bretlands.
– En rússneskir menn, heiðvirðir fjölskyldumenn — þið viljið etja breskum mönnum gegn þeim. Þeir eru ekki óvinir okkar. Við eigum okkur óvini, það gerum við. Hér er fólk sem vill kúga okkur, myrða okkur og nauðgar konunum okkar um landið þvert og endilangt, segir hann og heldur áfram: – Og vitið þið hvað? Það eru ekki Rússar.
Hann lýkur máli sínu á því að segja að Bretar geti vissulega verið reiðubúnir að verja land sitt, en ekki í því sem hann lýsir sem stríðum stjórnmálamannanna.
– Þetta land mun sýna þjóðarstolt. Já, karlmenn þessa lands munu rísa upp. En nei, það verður ekki gegn Rússunum. – Við förum ekki í stríð fyrir ykkur. Við munum berjast gegn ykkur.
