Thjodolfur

frjals og fullvalda

Thjodolfur

frjals og fullvalda

Fyrrum vopnasali varar við beinum átökum Rússlands og Evrópu

Gústaf Skúlason

Fyrrverandi rússneski vopnasalinn Viktor Bout varar í nýju viðtali við Tucker Carlson við því að stríðið í Úkraínu geti á skömmum tíma þróast yfir í bein hernaðarátök milli Rússlands og Evrópuríkja. Í rúmlega klukkustundar löngu viðtali heldur hann því fram að vestræn vopnaframleiðsla, langdrægir drónar og bandarísk njósnaaðstoð hafi gert Evrópu að sífellt virkari þátttakanda í stríðinu.

Viðtalið var birt á samfélagsmiðlinum X á mánudag og tekið upp í Moskvu. Þar lýsir Bout stríðinu í Úkraínu sem vaxandi átökum stórvelda fremur en tvíhliða deilu milli Úkraínu og Rússlands. Að hans mati hefur vestræn hernaðaraðstoð stig af stigi aukist, frá skriðdrekavarnarvopnum og loftvarnakerfum yfir í skriðdreka, Patriot-loftvarnakerfi, F-16-orrustuþotur og langdræga dróna. Bout segir:

„Við skulum byrja á því að staðfesta að þetta eru ekki átök milli Úkraínu og Rússlands. Þetta eru í raun átök milli Rússlands og alls bandalags hinna viljugu“.

Evrópskur iðnaður orðinn hluti af stríðinu

Bout heldur því fram að framleiðsla á hergögnum fyrir Úkraínu og flutningskerfi hersins hafi í vaxandi mæli verið flutt til Evrópuríkja. Af þeim sökum líti Moskva á þessi ríki sem beina þátttakendur í átökunum. Hann nefnir Pólland, Þýskaland, Frakkland, Ítalíu, Danmörku, Tyrkland, Spán og Belgíu sem dæmi um lönd þar sem vopn og hlutir fyrir dróna séu framleiddir fyrir Úkraínu.

Að sögn Bout eru langdrægir drónar notaðir til árása á rússneskar olíuhreinsistöðvar, borgaralega innviði og skotmörk langt frá víglínunni. Hann sakar jafnframt Úkraínu um árásir á óbreytta borgara á svæðum sem eru undir rússneskum yfirráðum.

Þessar fullyrðingar byggjast á rússneskum upplýsingum um átökin og eru settar fram sem lýsing Bouts á stríðinu. Þær eru jafnframt hluti af víðtækari viðvörun hans um að Moskva kunni að líta á evrópskar flutningamiðstöðvar og verksmiðjur sem lögmæt hernaðarmarkmið.

„Við myndum að lokum ekki eiga annan kost en að hefja árásir á flutningamiðstöðvar í Póllandi, Rúmeníu, Þýskalandi og öllum þessum löndum, vegna þess að þau eru hluti af átökunum,“ segir hann.

Carlson segir í framhaldinu að hann telji Vladimír Pútín mun hófsamari en margir á Vesturlöndum geri sér grein fyrir. Bout svarar því til að þolinmæði rússnesks almennings fari minnkandi eftir því sem drónaárásum og atvikum við landamærin fjölgi.

„Á Vesturlöndum er stundum litið á hófsemi leiðtoga okkar sem veikleikamerki. En horfið á það sem er að gerast í heiminum. Við erum nú mjög nálægt þriðju heimsstyrjöldinni á heitasta stigi hennar.“

Drónar breyta eðli hernaðar

Stór hluti viðtalsins snýst um þróun drónahernaðar. Bout telur að ódýr ómönnuð kerfi séu að gjörbreyta eðli nútímahernaðar með því að gera samgöngur, orkumannvirki og flutningsleiðir berskjaldaðar langt fyrir aftan víglínuna.

Sérstaklega varar hann við drónum sem nota gervigreind til markmiðaleitar. Slíkir drónar geti, að hans sögn, flogið yfir stór landsvæði og sjálfir valið skotmörk á hreyfingu. Hann heldur því fram að þessi tækni sé ekki aðeins notuð í hernaði heldur einnig til að beina árásum að óbreyttum borgurum á rússneskum landamærasvæðum og á nýlega hernumdum svæðum.

„Það þarf ekki einu sinni stjórnanda lengur. Dróninn fer inn og velur hvaða skotmark sem er, hvaða bíl sem er, jafnvel barn á reiðhjóli.“

Bout tengir þessa þróun við aukna hættu á stigmögnun stríðsins. Ef drónar með vestrænum íhlutum eða njósnaaðstoð ráðist á rússneskt landsvæði muni þrýstingur aukast á Moskvu um að bregðast við gagnvart þeim aðilum sem geri slíkar árásir mögulegar.

Starlink og gervihnattaupplýsingar

Carlson spyr hvort hægt sé að stöðva stríðið. Bout svarar því til að Donald Trump gæti gert það fljótt, en ekki fyrst og fremst með samningaviðræðum. Að hans mati eru tvö tæknileg atriði grundvallarforsenda úkraínsks hernaðar: Starlink-fjarskiptakerfið og bandarískar gervihnattanjósnir. Bout segir:

„Án þessara tveggja þátta geta þeir ekki barist einn einasta dag. Starlink er mikilvægasta fjarskiptakerfi þeirra.“

Hann heldur því fram að drónaárásir, stjórnun hersveita og val á skotmörkum byggist á bandarískum rauntímaupplýsingum. Ef Washington slökkti á Starlink og hætti að miðla gervihnattaupplýsingum myndi úkraínski herinn að hans mati fljótt missa getu sína til skipulagðra aðgerða.

„Ekki ein einasta árás er möguleg ef Bandaríkin deila ekki njósnaupplýsingum úr gervihnöttum.“ s

Bout vísar jafnframt til meints fundar Donalds Trump og Vladimírs Pútíns í Alaska í fyrra og segir að Rússar bíði enn eftir því að Trump „geri sitt“ til að binda enda á stríðið. Sá hluti viðtalsins er settur fram sem persónulegt mat Bouts á stöðu mála.

Trúarbrögð, Zelenskyj og kosningar

Síðar í viðtalinu færist umræðan yfir á trúarlega og hugmyndafræðilega þætti stríðsins. Bout segir að fyrir marga Rússa hafi átökin einnig orðið trúarstríð vegna deilna um úkraínsku rétttrúnaðarkirkjuna, klaustrin í Kænugarði og sögulegt mikilvægi borgarinnar fyrir rússneska rétttrúnaðarkirkju.

Hann sakar úkraínsk stjórnvöld og þjóðernissinna um að hafa hrakið presta á brott og tekið yfir kirkjur. Úkraína hefur hins vegar lýst þessum deilum sem öryggismáli sem tengist rússneskum áhrifum í landinu á stríðstímum.

„Fyrir okkur er þetta einnig mikið trúarstríð.“

Hann gagnrýnir einnig Volodymyr Zelenskyj og bendir á að kjörtímabil forsetans sé útrunnið á meðan herlög eru enn í gildi. Að hans mati vilja margir Úkraínumenn ná friðarsamkomulagi við Rússland en vestrænir leiðtogar hunsi þann vilja vegna eigin pólitískra hagsmuna.

Fullyrðingar um svartan markað

Ein umdeildasta staðhæfing viðtalsins snýr að vopnasendingum Vesturlanda til Úkraínu. Bout heldur því fram að hluti þeirra vopna sem send hafi verið til Úkraínu hafi endað á svörtum markaði og ratað til Hamas, Hezbollah og mexíkóskra eiturlyfjasamtaka. Carlson tekur undir og spyr hvers vegna Ísrael hafi ekki mótmælt þessu opinberlega.

„Við sjáum að Úkraínumenn byrjuðu mjög snemma að selja þau vopn sem Vesturlönd afhentu þeim á svörtum markaði,“ segir Bout.

Fangaskiptin við Brittney Griner

Viktor Bout varð heimsþekktur þegar bandarísk yfirvöld kölluðu hann „Sölumann dauðans“. Hann var dæmdur í Bandaríkjunum árið 2011 fyrir samsæri um að drepa Bandaríkjamenn og stuðning við skæruliðahreyfinguna FARC í Kólumbíu. Hann hlaut 25 ára fangelsisdóm en var árið 2022 látinn laus í fangaskiptum gegn bandarísku körfuknattleikskonunni Brittney Griner.

Eftir heimkomuna til Rússlands gekk hann til liðs við þjóðernissinnaða flokkinn LDPR og var árið 2023 kjörinn á svæðisþing í Uljanovsk-héraði. Í lok viðtalsins rifjar Carlson upp fangaskiptin og segir þau hafa verið mjög ójöfn. Bout segir að hann hafi sjálfur búist við því að annar bandarískur fangi yrði notaður í skiptunum.

„Ég get ekki kvartað. Ég er þakklátur fyrir að ríkisstjórn mín ákvað að flytja mig heim.“

Bout segir jafnframt að ímynd hans sem „stærsta vopnasala heims“ hafi verið byggð upp sem pólitísk goðsögn og að hann hafi í dag meiri áhuga á framtíðarsambandi Rússlands og Bandaríkjanna en eigin fortíð.

Að lokum segist hann sjá möguleika á gjörbreyttu sambandi ríkjanna ef Washington losi sig undan því sem hann kallar alþjóðahyggju. Að hans mati eigi Rússar og Bandaríkjamenn margt sameiginlegt sem stórar þjóðir og gætu unnið saman að lausn alþjóðlegra vandamála í stað þess að verja gríðarlegum fjármunum í gagnkvæma eyðileggingu.

„Ef við sameinumst, hættum að berjast, hættum að vera svarnir óvinir og vinnum saman að því að leysa vandamál heimsins, þá eru engin takmörk fyrir því hversu langt við getum náð – kannski eru ekki einu sinni himnarnir takmörkin,“ segir Bout.

Viðtalið má sjá hér að neðan:

Áhugaverðar fréttir