Haraldur Ólafsson, formaður Heimssýnar, telur að heildarkostnaður Íslands vegna aðildar að Evrópusambandinu gæti farið langt yfir 100 milljarða króna á ári. Mat hans er þannig mun hærra en ný úttekt Samtaka skattgreiðenda, sem áætlar beinar brúttógreiðslur Íslands til ESB 43–53 milljarða króna á ári.
Í grein Haraldar, sem birtist í Morgunblaðinu, leggur hann áherslu á að útreikningur hans sé ekki eingöngu mat á beinum greiðslum í sjóði ESB. Hann tekur einnig með ýmsan kostnað sem hann telur að fylgja aðild, meðal annars tolltekjur sem rynnu til ESB, aukinn stjórnsýslukostnað, kostnað vegna hernaðaráforma sambandsins og nýja skatta og gjöld.
Haraldur áætlar félagsgjöld Íslands til ESB um 32 milljarða króna á ári. Hann telur jafnframt að tilfærsla tolltekna til sambandsins geti kostað um 15 milljarða og áætlar kostnað vegna stækkunar íslenska stjórnkerfisins um 19 milljarða á ári. Stærsti einstaki liðurinn í mati Haraldar er mögulegur kostnaður vegna hernaðaráætlunar ESB, ReArm Europe, sem hann áætlar að gæti numið um 50 milljörðum króna á ári fyrir Ísland. Hann tekur þó fram að mikil óvissa sé um þann lið og hvernig fjármögnun yrði háttað.
Þá nefnir Haraldur einnig plastgjald og kolefnistoll ESB og áætlar þann kostnað um tvo milljarða króna á ári. Þegar þessir liðir eru lagðir saman fær Haraldur heildartölu upp á um 118 milljarða króna á ári. Hann tekur jafnframt fram að ýmsir mögulegir kostnaðarliðir séu ótaldir og að matið sé því háð verulegri óvissu. Haraldur hefur áður sett fram þá afstöðu opinberlega að kostnaður vegna ESB-aðildar gæti farið vel yfir 100 milljarða króna á ári.
Annars konar útreikningur en hjá Samtökum skattgreiðenda
Mikilvægt er að gera greinarmun á mati Haraldar og nýrri úttekt Samtaka skattgreiðenda. Samtökin reikna fyrst og fremst beinar fjárhagslegar greiðslur vegna aðildar eftir núverandi fjármögnunarreglum ESB og taka sérstaklega fram að þau meti ekki önnur óbein efnahagsleg áhrif aðildar.
Haraldur notar mun víðari skilgreiningu á kostnaði og tekur inn í dæmið útgjöld sem hann telur að aðild gæti kallað fram á Íslandi. Þess vegna eru tölur hans hærri. Nokkrir stærstu liðirnir í útreikning Haraldar byggjast á forsendum um framtíðarkostnað sem ekki liggur fyrir með vissu. Þar vegur mest um 50 milljarða króna kostnaður vegna hernaðaráforma ESB.
Haraldur segir að ef heildarkostnaðurinn yrði 118 milljarðar króna jafngilti það um tíunda hluta áætlaðra tekna ríkissjóðs. Hann telur því nauðsynlegt að kjósendur fái sem skýrasta mynd af mögulegum kostnaði áður en ákvörðun er tekin um næstu skref í samskiptum Íslands við Evrópusambandið.