Eurostat-líkanið bætir við innflytjendum þegar fólki á vinnualdri fækkar – aðlagar sig lægri fæðingartíðni í stað aðgerða til að fjölga fæðingum
Evrópusambandið gengur nú opinberlega út frá því að innflytjendur muni hjálpa til við að koma í veg fyrir að íbúafjöldi og vinnuafl sambandsins dragist of hratt saman. Í Lýðfræðiskýrslu framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins 2026 (sjá pdf að neðan) er dregin upp mynd af Evrópu þar sem samfélagið eldist, fæðingum fækkar og fólki á vinnualdri fækkar.
Í stað þess að reyna að snúa þessari þróun við virðist Brussel fyrst og fremst leggja áherslu á að laga sig að henni – þar sem áframhaldandi innflytjendur gegna lykilhlutverki.
Árið 2024 fæddust 3,55 milljónir barna í Evrópusambandinu, samanborið við 6,8 milljónir árið 1964. Heildarfrjósemi er nú komin niður í 1,34 barn á hverja konu, sem er langt undir þeim 2,1 sem þarf til að viðhalda stöðugum mannfjölda án innflytjenda. Frá árinu 2012 hafa fleiri látist árlega í ESB en þeir sem fæðast, og þegar íbúafjöldinn hefur aukist hefur það verið vegna innflytjenda.
Árið 2024 fluttu 4,2 milljónir einstaklinga frá löndum utan ESB til sambandsins en 1,6 milljónir yfirgáfu það. Í upphafi árs 2025 bjuggu 46,7 milljónir einstaklinga, fæddir utan Evrópusambandsins, innan sambandsins, eða sem nemur 10,4% íbúanna.
Skýrslan spáir ekki sérstaklega fyrir um þróun frumbyggja Evrópu, en hún sýnir ótvírætt að hlutfallslegt lýðfræðilegt vægi innfæddra Evrópubúa fer minnkandi þar sem þeir fjölga sér ekki jafnhratt og þeir eldast og falla frá.
Eurostat gerir ráð fyrir áframhaldandi innflytjendum í mannfjöldaspám sínum. Meginspáin byggist á því að fleiri flytji til ESB en frá því á hverju ári allt til ársins 2100. Líkanið gerir einnig ráð fyrir að fækkun fólks á vinnualdri leiði til aukinnar aðstreymis fólks utan ESB. Fyrir hverja árlega fækkun fólks á vinnualdri bætir líkanið við innflytjendum sem nema 10% af þeirri fækkun. Án nettóinnflytjenda áætlar Eurostat að íbúar ESB árið 2100 yrðu um 130 milljónum færri en samkvæmt meginspánni.
Það sem vekur hvað mesta athygli er að skýrslan lítur ekki á það sem raunhæft markmið að færa fæðingartíðnina aftur upp í það stig sem þarf til að viðhalda mannfjöldanum. Í staðinn er löglegum innflytjendum lýst sem einni af lausnunum á skorti á vinnuafli. Skýrslan hvetur til ráðningarsamninga við þriðju ríki og fjallar um fyrirhugaðan stafrænan vettvang sem á að tengja fyrirtæki við erlenda starfsmenn. Lág fæðingartíðni er hins vegar meðhöndluð sem vandamál sem opinber stefna geti lítið gert til að breyta, þannig að Evrópa verði einfaldlega að laga sig að afleiðingunum.
Með öðrum orðum virðist endurreisn fæðingartíðni í Evrópu ekki vera í forgangi. Það er sú stefnumarkandi forsenda sem skýrslan byggir á. Evrópa gæti gripið til frekari aðgerða til að auðvelda ungu fólki að stofna fjölskyldur, eignast húsnæði og ala upp börn. Í stað þess leggur Evrópusambandið mikla áherslu á innflytjendur, aukna atvinnuþátttöku og meiri framleiðni. Mikil breyting á íbúasamsetningu Evrópu er þannig sett fram sem tæknilegt úrlausnarefni, þótt umfang innflytjenda sé á endanum pólitísk ákvörðun.