YouTube hefur enn á ný gripið til ritskoðunar. Stærsti vettvangur heims fyrir myndbandaefni á netinu hefur fjarlægt nýjasta þáttinn af The Forge, umræðuþætti The European Conservative, eftir að hafa flokkað umræður um innflytjendamál, endurflutning innflytjenda (remigration) og evrópska sjálfsmynd sem „hatursorðræðu“.
Í þættinum komu fram franski rithöfundurinn Renaud Camus, austurríski aðgerðasinninn Martin Sellner og Harrison Pitt, ritstjóri hjá The European Conservative og stjórnandi þáttarins. Áfrýjun vegna ákvörðunarinnar var hafnað aðeins einni mínútu eftir að hún var send inn. Ákvörðunin var endanleg.
This is the full video of the discussion between @RenaudCamus, @MartinSellner_, and @Harry_pitt that YouTube removed as "hate speech" after it had already been viewed nearly 43,000 times. Our appeal of that decision was denied 1 minute after it was submitted. pic.twitter.com/H7l1Phvxo1
— The European Conservative Magazine (@EuroConMag) July 29, 2026
Flokkun YouTube felur ekki í sér dómstólsúrskurð um að brotið hafi verið gegn lögum.
Um er að ræða ákvörðun einkafyrirtækis sem byggist á innri reglum vettvangsins, þar sem bannað er að stuðla að hatri eða ofbeldi gegn hópum sem njóta verndar á grundvelli meðal annars kynþáttar, þjóðernis, trúar eða stöðu sem innflytjendur. Sömu reglur kveða þó á um undantekningar fyrir fræðsluefni, heimildarefni og umræður sem fara fram í þágu almannahagsmuna.
Nýjasti þátturinn fellur einmitt undir þann flokk. Í upptökunni fer fram stýrð umræða án óspekta eða beinna ákalla um ofbeldi. Þátttakendur setja fram sjónarmið um fjöldainnflytjendur, lýðfræðilega framtíð Evrópu og stefnu um endursendingu eða endurflutning innflytjenda (remigration).
YouTube hefur hins vegar ekki upplýst opinberlega hvaða ummæli hafi farið yfir mörkin milli umdeilanlegra stjórnmálaskoðana og þess sem fyrirtækið telur refsiverða hatursorðræðu. Þannig getur fyrirtækið gripið skjótt til aðgerða án þess að útskýra á hvaða grundvelli þær eru byggðar.
Frank Furedi, framkvæmdastjóri hugveitunnar MCC Brussels, telur að fjarlæging þáttarins marki „enn eina stigmögnun í þeirri viðleitni að þagga niður í íhaldssömum röddum sem eru á skjön við ríkjandi stefnu.“
„Frá lokum síðari heimsstyrjaldar hefur hið dýrmæta tjáningarfrelsi aldrei staðið frammi fyrir jafn alvarlegri ógn og nú,“ sagði hann við The European Conservative, europeanconservative.com
Þetta er langt frá því að vera einsdæmi. Í júlí lokaði YouTube á finnskt myndband sem gagnrýndi Chat Control innan Evrópusambandsins, þrátt fyrir að þar væri einungis um að ræða umræðu um lagafrumvarp á vettvangi ESB.
87 – 99% efnis sem YouTube og Facebook fjarlægði var löglegt
Mynstrið nær því ekki lengur aðeins til móðgana, hótana eða áróðurs sem hvetur til ofbeldis. Það nær nú einnig til stjórnmálaumræðna sem byggjast á rökum og jafnvel til umræðna um mál sem eru til meðferðar innan Evrópuþingsins sjálfs.
Gögn benda til þess að hér sé um kerfisbundið vandamál að ræða. Rannsókn sem The Future of Free Speech birti árið 2024 komst að þeirri niðurstöðu að á milli 87,5% og 99,7% þeirra athugasemda sem YouTube og Facebook fjarlægðu í úrtökum frá Frakklandi, Þýskalandi og Svíþjóð hefðu verið löglegar. Í Þýskalandi reyndust 98,9% þeirra YouTube-athugasemda sem rannsakaðar voru og hafði verið eytt ekki brjóta gegn lögum.
Hvers vegna þessi ritskoðun?
Regluverk Evrópusambandsins hefur aukið hvata samfélagsmiðla til að fjarlægja efni fyrst og spyrja spurninga síðar. YouTube er skilgreint sem mjög stór netvettvangur samkvæmt Digital Services Act (DSA), sem gerir fyrirtækinu skylt að meta og draga úr svokallaðri kerfisáhættu. Brot gegn reglunum geta varðað sektum sem nema allt að 6% af alþjóðlegri ársveltu fyrirtækisins.
DSA fyrirskipar ekki samfélagsmiðlum að ritskoða löglegar skoðanir og kveður jafnframt á um að virða skuli grundvallarmannréttindi. Engin opinber gögn benda heldur til þess að Brussel hafi fyrirskipað þessa tilteknu fjarlægingu.
Engu að síður leiðir samspil víðtækra reglna, sjálfvirkra eftirlitskerfa og hættu á háum sektum til þess að vettvangarnir beita ofríki við efnisstjórnun.