Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur samþykkt 6,1 milljarð evra til frekari vopnakaupa fyrir Úkraínu. Á sama tíma ætlar Bretland að veita aðgang að leynilegum tæknilegum upplýsingum sem gera Úkraínu og Frakklandi kleift að koma upp samsetningarlínum fyrir langdrægar SCALP-stýriflaugar.
Ákvörðunin markar nýtt skref í hernaðarstuðningi Evrópuríkja við Úkraínu. Stuðningurinn beinist ekki lengur aðeins að afhendingu vopna úr birgðum Vesturlanda heldur einnig að uppbyggingu úkraínsks hergagnaiðnaðar og innlendri framleiðslu langdrægra vopna.
6,1 milljarður evra í loftvarnir, eldflaugar og skotfæri
Reuters greinir frá því að framkvæmdastjórn ESB hafi samþykkt 6,1 milljarð evra í fjárhagsaðstoð til kaupa á nýjum varnarkerfum. Fjármunirnir eiga meðal annars að fara í loftvarnarkerfi, eldflaugar, skotfæri og ratsjárbúnað.
Upphæðin samsvarar um 857 milljörðum íslenskra króna miðað við núverandi gengi. Þetta kemur til viðbótar við áður samþykkt vopnakaup upp á 16 milljarða evra. Af þeirri upphæð hafa 8,35 milljarðar evra þegar verið greiddir út. Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, segir stuðninginn nauðsynlegan vegna aukinna loftárása Rússa og að Evrópa muni halda áfram að útvega Úkraínu þann búnað sem landið þurfi.
Samkvæmt framkvæmdastjórn ESB voru 376 eldflaugaárásir gerðar á Úkraínu í júlí. Áherslan er því lögð á að styrkja loftvarnir landsins gegn stýriflaugum, ballistískum eldflaugum og langdrægum árásardrónum.
Hluti af 90 milljarða evra lánakerfi
Samnytt greinir frá því að fjárveitingin sé hluti af mun stærra lánakerfi ESB fyrir Úkraínu, samtals að fjárhæð 90 milljarðar evra. Samkvæmt þeirri áætlun eiga 60 milljarðar evra að fara til varnarmála á árunum 2026 og 2027. Aðrir 30 milljarðar eiga að renna til efnahagsaðstoðar og reksturs mikilvægra samfélagsstofnana.
Meirihluti þess hergagnabúnaðar sem keyptur verður á að koma frá evrópskum framleiðendum. Aðildarríki ESB eru jafnframt hvött til að taka búnað úr eigin birgðum, breyta forgangsröðun eldri pantana og auka framleiðslu.
Úkraína fær fjármunina ekki greidda út án skilyrða. Landið þarf fyrst að gera samninga við varnarmálafyrirtæki og leggja þá fyrir framkvæmdastjórnina, sem kannar hvort kaupin samræmist samþykktum verkefnum.
Úkraína fær aðstoð við framleiðslu SCALP-flauga
Samhliða nýju fjárveitingunni hefur breska ríkisstjórnin ákveðið að heimila evrópska eldflaugaframleiðandanum MBDA að afhenda leynilegar upplýsingar um breska íhluti í langdrægu SCALP-stýriflauginni.
Upplýsingarnar eiga að gera Frakklandi og Úkraínu kleift að koma upp samsetningarlínum fyrir flaugarnar. SCALP er franska útgáfan af bresku Storm Shadow-stýriflauginni og byggjast kerfin á sameiginlegri bresk-franskri tækni.
Reuters greinir frá því að markmiðið sé að bæta innlenda framleiðslugetu Úkraínu á langdrægum eldflaugum. Landið hefur þegar fengið Storm Shadow og SCALP-flaugar frá Bretlandi og Frakklandi, en með eigin samsetningu gæti það orðið síður háð einstökum vopnasendingum.
Úkraína hefur einnig fengið bandarískar ATACMS-eldflaugar og notar eigin langdræga árásardróna gegn olíuhreinsistöðvum, hergagnaverksmiðjum og flutningamannvirkjum langt innan Rússlands.
ESB og Bretland færa stríðsstuðninginn yfir á nýtt stig
Samkvæmt framkvæmdastjórn ESB hafa sambandið og aðildarríki þess veitt Úkraínu stuðning að verðmæti yfir 220 milljarða evra frá innrás Rússlands árið 2022. Þar undir falla hernaðaraðstoð, efnahagsstuðningur og aðstoð við rekstur úkraínska ríkisins.
Inni í þeirri tölu eru einnig 3,8 milljarðar evra sem fengnir eru af ávöxtun frystra rússneskra eigna.
Nýjustu ákvarðanirnar sýna að Evrópusambandið og Bretland eru að færa stuðning sinn yfir á nýtt stig. Auk áframhaldandi vopnakaupa er nú lögð aukin áhersla á að byggja upp eigin hergagnaframleiðslu Úkraínu, þar á meðal framleiðslu langdrægra vopna sem geta náð skotmörkum langt frá víglínunni.
Þróunin mun að öllum líkindum vekja hörð viðbrögð í Moskvu. Rússnesk stjórnvöld hafa ítrekað haldið því fram að framleiðsla og notkun vestrænna langdrægra vopna geri stuðningsríkin að sífellt virkari þátttakendum í stríðinu.