Zoran Milanović, forseti Króatíu, gagnrýnir harðlega valdaskipan ESB og pólitískar valdaklíkur Evrópu. Í ræðu í Zagreb í fyrri viku réðst hann að því hvernig valdi er beitt innan sambandsins – og hvernig komið er fram við kjósendur sem bregðast við þróuninni.
Zoran Milanović, forseti Króatíu, flutti á miðvikudag ræðu á atvinnulífsráðstefnunni „Dagur stórra áforma“ í króatísku höfuðborginni Zagreb. Þar fjallaði hann um framtíð Evrópu, valdatengslin innan sambandsins og þá pólitísku umræðu sem skapast þegar kjósendur ganga gegn ríkjandi stefnu.
Beinir spjótum sínum að valdaklíkum Evrópu
Milanović beindi fyrst spjótum sínum að valdamiðstöðvum Evrópu. Hann benti á valdaklíkur meðal annars í París og Berlín sem að hans mati halda enn í hugmyndir um völd og áhrif á heimsvísu sem lönd þeirra búa ekki lengur yfir.
– Þær vilja einfaldlega ekki gefa eftir þau völd og áhrif sem þær höfðu eitt sinn á heimsvísu, en hafa ekki lengur.
Forsetinn dró jafnframt í efa orðræðuna um „stefnumótandi sjálfstæði“ ESB og hvatti til varfærni gagnvart boðskap frá helstu höfuðborgum Evrópu. Því næst beindi hann gagnrýninni að sjálfri valdaskipan ESB.
Segir ESB ólýðræðislegt
– Það er mikilvægt að skilja að engar meiriháttar breytingar verða í Evrópu, fyrst og fremst vegna þess að ESB er ólýðræðisleg stofnun.
Milanović benti sérstaklega á hvernig skipað er í valdamestu embætti sambandsins. Að sögn forsetans fara skipanirnar ekki fram með lýðræðislegum hætti – á sama tíma og sífellt fleiri kjósendur sjá hvað er að gerast og bregðast við með atkvæðum sínum.
– Fólk er skipað með ólýðræðislegum hætti í ábyrgðarmestu stöður ESB; því er þröngvað upp á fólk og sífellt fleiri sjá þetta og kjósa í samræmi við það.
Viðbrögð kjósenda – þá koma stimplarnir
Milanović lýsir því hvernig kjósendur eru stimplaðir pólitískt þegar þeir bregðast við. Hann segir að fólk sem kýs gegn ríkjandi stefnu sé stimplað sem „öfgafullir þjóðernissinnar“, „öfgahægri“ eða „öfgavinstri“ – nokkuð sem hann telur koma í stað raunverulegs pólitísks samtals.
– Þetta er rangur málflutningur; þetta er ekkert samtal, þetta eru undirróður og ófrægingar.
Milanović kallaði jafnframt eftir auknu svigrúmi einstakra ríkja til athafna. Að mati forsetans verður Króatía að gæta eigin hagsmuna og taka langtímaákvarðanir út frá þörfum landsins – meðal annars með því að byrja að íhuga byggingu eigin kjarnorkuvers til að leysa orkumálin.