Gervigreyndarmynd með Federica Mogherini, fv. utanríkismálastjóra ESB
Spillingarrannsókn sem nær inn í æðstu lög utanríkisþjónustu Evrópusambandsins og einn þekktasta skóla evrópsku valdastéttarinnar hefur vakið mikla athygli í Brussel. Federica Mogherini, fyrrverandi utanríkismálastjóri ESB og fyrrverandi varaforseti framkvæmdastjórnarinnar, er meðal þeirra sem rannsókn evrópska saksóknaraembættisins EPPO beinist að.
Málið hefur verið kallað „EEAS-gate“ og snýst um grun um að útboði vegna Diplómataskóla Evrópusambandsins hafi verið stýrt í þágu College of Europe í Brugge. Mogherini stýrði utanríkisþjónustu ESB, European External Action Service (EEAS), á árunum 2014–2019. Hún tók síðar við sem rektor College of Europe.
Í desember 2025 gerði belgíska lögreglan húsleit í höfuðstöðvum EEAS í Brussel, College of Europe í Brugge og á heimilum grunaðra. Þrír voru handteknir og yfirheyrðir, þar á meðal Mogherini og Stefano Sannino, fyrrverandi framkvæmdastjóri EEAS og síðar háttsettur embættismaður framkvæmdastjórnar ESB.
Fékk skólinn leynilegar upplýsingar fyrir útboðið?
Kjarni málsins er útboð EEAS á árunum 2021–2022 vegna níu mánaða námsbrautar fyrir unga evrópska diplómata.
College of Europe vann útboðið.
EPPO rannsakar hins vegar hvort skólinn eða fulltrúar hans hafi fengið trúnaðarupplýsingar um skilyrði útboðsins áður en það var formlega auglýst og þannig fengið forskot á hugsanlega keppinauta.
Evrópuþingið hefur sjálft síðar lýst því yfir að rannsóknin beinist að því hvort College of Europe eða fulltrúar skólans hafi verið upplýstir fyrirfram um valforsendur útboðsins og haft ástæðu til að ætla að skólinn fengi verkefnið áður en útboðið var birt.
Rannsóknin nær til gruns um útboðssvik, spillingu, hagsmunaárekstra og brot á þagnarskyldu.
Keypti hús fyrir 3,2 milljónir evra
Sérstaka athygli rannsakenda hefur vakið kaup College of Europe á fasteign í Brugge fyrir um 3,2 milljónir evra árið 2022.
Húsið var ætlað sem gistiaðstaða fyrir þátttakendur í Diplómataskóla ESB. Í útboðinu þurftu umsækjendur meðal annars að gera grein fyrir því hvernig þeir hygðust leysa húsnæðisþörf nemenda.
Grunsemdir rannsakenda snúast því meðal annars um hvort skólinn hafi vitað meira um væntanlegt útboð og niðurstöðu þess en hann hefði átt að vita þegar fasteignin var keypt.
Skömmu síðar fékk College of Europe verkefnið og 654.000 evrur til framkvæmdar þess.
Mogherini og Sannino handtekin
Belgíska lögreglan handtók þrjá einstaklinga í tengslum við rannsóknina 2. desember 2025.
Þar á meðal voru Mogherini og Stefano Sannino, sem hafði verið framkvæmdastjóri EEAS þegar ákvörðunin um Diplómataskólann var tekin. Þriðji einstaklingurinn var háttsettur starfsmaður College of Europe.
Þau voru yfirheyrð og síðan látin laus þar sem ekki var talið að hætta væri á að þau flýðu.
EPPO tilkynnti þeim formlega um þær sakargiftir sem rannsóknin tekur til, þar á meðal meint útboðssvik og spillingu, hagsmunaárekstra og brot á þagnarskyldu. Málið er enn til rannsóknar og þau njóta öll sakleysis þar til annað hefur verið sannað.
Mogherini sagði af sér
Málið hafði skjót áhrif á starfsferil þeirra sem hlut eiga að máli.
Mogherini sagði af sér embætti rektors College of Europe í kjölfar rannsóknarinnar. Sannino lét einnig af störfum hjá framkvæmdastjórninni og fór á eftirlaun.
College of Europe er enginn venjulegur háskóli. Hann var stofnaður árið 1949 og hefur í áratugi menntað fjölda þeirra sem síðar hafa tekið við áhrifastöðum innan stofnana Evrópusambandsins og ríkisstjórna aðildarríkjanna.
Þess vegna hefur rannsóknin sérstaka pólitíska þýðingu. Hún nær annars vegar inn í utanríkisþjónustu ESB og hins vegar inn í stofnun sem lengi hefur verið ein mikilvægasta uppeldisstöð embættismanna og stjórnmálamanna Evrópusamstarfsins.
Evrópuþingið segir traust á stofnunum ESB í húfi
Málið hefur nú ratað inn í opinbera umfjöllun Evrópuþingsins sjálfs.
Í skýrslu þingsins árið 2026 er lýst áhyggjum af rannsókn EPPO og sérstaklega tekið fram að ef opinberu útboði hefði verið stýrt í þágu ákveðinnar menntastofnunar gæti það grafið undan trausti á stofnunum Evrópusambandsins.
Þingið krefst þess að grunur um svik verði rannsakaður til fulls og að EEAS dragi kerfisbundinn lærdóm af málinu. Jafnframt leggur þingið áherslu á að ekki megi draga endanlegar ályktanir um sekt einstaklinga áður en dómsmeðferð lýkur.
EEAS-gate er því enn opið mál.
En rannsóknin hefur þegar náð óvenju hátt inn í valdakerfi Evrópusambandsins: fyrrverandi utanríkismálastjóri sambandsins, fyrrverandi æðsti embættismaður utanríkisþjónustunnar, College of Europe og sjálf utanríkisþjónusta ESB koma öll við sögu.
Það verður niðurstaða rannsóknar EPPO og eftir atvikum dómstóla sem sker úr um hvort grunsemdirnar reynast á rökum reistar.