Ný umbúðareglugerð ESB sætir harðri gagnrýni frá fulltrúum bruggiðnaðarins í Danmörku, Svíþjóð, Finnlandi og Noregi. Þeir telja að Brussel sé að knýja fram táknræna stefnu sem muni leiða til hærra vöruverðs, aukins skrifræðis og verulegs kostnaðar fyrir atvinnugreinina – án þess að skila ávinningi fyrir umhverfi eða loftslag.
Fulltrúar norrænu bruggsamtakanna – Nick Hækkerup, framkvæmdastjóri Bryggeriforeningen í Danmörku, Anna-Karin Fondberg, framkvæmdastjóri Sveriges Bryggerier, Lasse Pipinen, framkvæmdastjóri Panimoliitto í Finnlandi, og Erlend Vagnild Fuglum, framkvæmdastjóri Bryggeri- og drikkevareforeningen í Noregi – gagnrýna harðlega nýja umbúðareglugerð ESB (PPWR). Það gera þau í grein sem birtist í Svenska Dagbladet.
Þau leggja áherslu á að þau styðji markmiðið um að draga úr úrgangi og efla hringrásarhagkerfið, en telja að krafa reglugerðarinnar um fjölnota drykkjarumbúðir geti haft þveröfug áhrif á Norðurlöndum og valdið meiri skaða en ávinningi fyrir loftslag og umhverfi.
Gagnrýna kröfu um skilagler
Að sögn brugghúsanna byggja reglur ESB á nálgun sem kunni að henta sums staðar í Evrópu, en taki ekki mið af sérstökum aðstæðum á Norðurlöndum. Reglugerðin gerir ráð fyrir að 10 prósent drykkja á borð við bjór, eplasafa, gosdrykki og vatn verði seld í fjölnota umbúðum fyrir árið 2030. Árið 2040 á hlutfallið að hafa hækkað í 40 prósent.
Greinarhöfundarnir telja að þessi krafa feli í reynd í sér afturhvarf til kerfis með glerflöskum sem skilað er til baka til framleiðenda, þrátt fyrir að á Norðurlöndum sé þegar til staðar mjög skilvirkt skilagjaldskerfi fyrir áldósir og PET-flöskur.
„Á Norðurlöndum höfum við þróað skilvirkasta skilagjalds- og endurvinnslukerfi heims fyrir áldósir og PET-flöskur. Neytendur leggja sitt af mörkum þannig að nær allar umbúðir eru skilaðar og endurunnar í nýjar dósir og flöskur. Þetta er ekki kerfi í kreppu. Þetta er kerfi sem virkar.“
Brugghúsin halda því fram að því séu hvorki umhverfis- né loftslagsleg rök fyrir því að knýja fram yfirfærslu yfir í glerflöskur. Þau benda á að gler sé þyngra í flutningi, krefjist meira vatns við hreinsun og leiði til meiri orkunotkunar í öllu ferlinu.
Vísa til loftslagsrannsókna
Samkvæmt greinarhöfundunum sýna óháðar lífsferilsgreiningar að norrænu kerfin með endurvinnanlegum dósum og flöskum skili að minnsta kosti jafngóðum, og í sumum tilvikum betri, árangri fyrir loftslagið en fjölnota glerflöskur.
Þau leggja jafnframt áherslu á að skilagler geti verið skynsamleg lausn í löndum sem ekki hafa komið sér upp skilagjaldskerfum, en telja að reglugerð ESB taki ekki nægilegt tillit til mismunandi aðstæðna aðildarríkjanna.
Vara við milljarðakostnaði
Bruggiðnaðurinn varar einnig við verulegum efnahagslegum afleiðingum. Samkvæmt norrænu samtökunum þyrftu brugghús og átöppunarfyrirtæki að fjárfesta háum fjárhæðum í nýjum flutningabílum, átöppunarlínum og aðstöðu til þvottar og endurfyllingar glerflaska. Þau áætla að kostnaður við breytingarnar geti numið tæplega sex milljörðum sænskra króna á Norðurlöndum.
Sérstaklega viðkvæm eru hin fjölmörgu smáu brugghús sem í dag nota eingöngu endurvinnanlegar dósir og flöskur. Að sögn greinarhöfundanna eiga yfir þúsund staðbundin brugghús á Norðurlöndum á hættu að eiga erfiðara með að keppa um sívaxandi hluta markaðarins ef þau hafa ekki bolmagn til að fjárfesta í eigin skilaglerkerfum. Brugghúsin telja að þetta stangist beinlínis á við markmið ESB um að efla lítil og meðalstór fyrirtæki.
Hærra verð fyrir neytendur
Gagnrýnin beinist ekki aðeins að áhrifum á brugghúsin. Greinarhöfundarnir benda á að dagvöruverslun muni einnig verða fyrir verulegum kostnaði við að stækka og aðlaga móttökuaðstöðu sína fyrir skilagler.
Samkvæmt útreikningum þeirra gætu fjárfestingar verslunarinnar numið um fimm milljörðum sænskra króna, auk þess sem árlegur rekstrarkostnaður myndi aukast um meira en hálfan milljarð sænskra króna.
Að þeirra mati mun kostnaðurinn að lokum lenda á neytendum í formi hærra vöruverðs. Jafnframt sé hætta á að vöruúrval dragist saman og meðhöndlun drykkjarumbúða verði flóknari.
Skora á ríkisstjórnir að grípa til aðgerða
Bruggsamtökin vara einnig við því að reglurnar geti skapað vandamál á innri markaði ESB þar sem fjölnota glerflöskur þurfa að vera fluttar aftur til upprunalandsins og ekki er auðvelt að samþætta þær skilakerfum annarra ríkja.
Í heild telja þau að reglugerðin skerði stöðu bæði neytenda og fyrirtækja án þess að skila sýnilegum umhverfisávinningi. Því skora þau á ríkisstjórnir Norðurlandanna að þrýsta á framkvæmdastjórn ESB um að nýta heimildir til undanþágu frá kröfunni um skilagler.
Að sögn brugghúsanna eru bæði umhverfisleg og efnahagsleg rök fyrir slíkri undanþágu. Þau segja markmiðið ekki vera að vinna gegn umhverfismetnaði ESB heldur að tryggja að reglurnar séu útfærðar á þann hátt að þær virki í framkvæmd og taki mið af þeim vel þróuðu skilagjalds- og endurvinnslukerfum sem þegar eru fyrir hendi á Norðurlöndum.