Brandari Trumps: Ekki öllum er skemmt

Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor emeritus, brá sér í víkingabúninginn og teiknaði landakort litað íslenska fánanum. Og hann kemur með sterk rök, því það var að sjálfsögðu Leifur Eiríksson sem uppgötvaði Ameríku svo sögulega er heimsveldið í eigu Íslands. Vonandi eru ráðamenn Hvíta hússins ekki jafn stirðir í skapinu eins og íslenski utanríkisráðherrann enda hafa þeir engri atkvæðagreiðslu tapað eins og sá íslenski. Þjóðólfur bíður spenntur eftir viðbrögðum bandaríska sendiráðsins í Reykjavík og hvort Þorgerður þurfi að taka við skömmum sendiherrans fyrir að leyfa þetta.

Hannes H. Gissurarson skrifar:

Donald Trump Bandaríkjaforseti birti nýlega kort af Norður-Ameríku þar sem Kanada, Grænland og Ísland voru hulin bandaríska fánanum ásamt Bandaríkjunum. Þetta var augljóslega hugsað sem brandari af hálfu stjórnmálamanns sem hefur gaman af því að ögra. En utanríkisráðherra Íslands, Þorgerður K. Gunnarsdóttir, sem er andsnúin Bandaríkjunum og hlynnt ESB, var ekki skemmt. Hún kallaði sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi á sinn fund til að kvarta undan kortinu. Þorgerður er ekki í neinu grínskapi þessa dagana, eftir að hafa nýlega tapað þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem aðild Íslands að ESB var hafnað. En viturlegasta svarið við korti Trumps er auðvitað að teikna annað kort þar sem sömu lönd eru hulin íslenska fánanum, eins og ég gerði (sjá hér að ofan). Íslendingar eiga raunar sögulegt tilkall til Norður-Ameríku, þar sem þeir voru fyrstir Evrópumanna til að uppgötva hana.

Íslendingar uppgötvuðu Ameríku

Uppgötvun Íslendinga á Ameríku er vel skjalfest, ekki aðeins í tveimur íslenskum sögum frá síðari hluta tólftu aldar, Eiríks sögu rauða og Grænlendinga sögu, heldur einnig í ummælum þýska annálaritarans Adams frá Brimum á áttunda áratug elleftu aldar. Rústir bækistöðva víkinga hafa einnig fundist á L’Anse aux Meadows á norðurodda Nýfundnalands. Leifur Eiríksson — sem fæddist á Íslandi en settist að ásamt föður sínum á Grænlandi — kom fyrst til Ameríku árið 1000, þegar hann hraktist af leið á ferð sinni frá Noregi til íslensku byggðarinnar á Grænlandi. Hann dvaldi aðeins einn vetur í nýja landinu, en árið 1008 sigldi hópur Íslendinga frá Grænlandi til Norður-Ameríku á tveimur skipum undir forystu Þorfinns Þórðarsonar og eiginkonu hans, Guðríðar Þorbjörnsdóttur. Þau höfðu búfé meðferðis og ætluðu sér að setjast að í nýja landinu.

Haustið 1008 fæddi Guðríður son, Snorra, fyrsta Evrópumanninn sem fæddist í Norður-Ameríku. Þau settust að á stað sem þau kölluðu Hóp, sem nú er þekktur sem Upper New York Bay. Þau hittu þar nokkra frumbyggja og samskiptin voru vinsamleg í fyrstu, en árið 1010 kom til átaka milli landnemanna og frumbyggjanna. Að lokum ákváðu Þorfinnur, Guðríður og fólkið þeirra að ekki væri raunhæft að setjast þar að, þar sem þau voru langtum færri en frumbyggjarnir. Þau sneru aftur til Grænlands árið 1011 og að lokum til Íslands, þar sem þau dvöldu til æviloka. Á efri árum fór Guðríður í pílagrímsferð til Rómar og hlýtur því að hafa verið víðförlasta kona heims á þeim tíma. Síðar sagði Oscar Wilde í gamni að Íslendingar hefðu uppgötvað Ameríku en haft vit á því að týna henni aftur.

Bandaríkjamenn björguðu Evrópu

Þessar upplýsingar eru úr stuttri bók sem ég gaf út á ensku árið 2019, The Saga of Gudrid, þar sem ég stytti og sameinaði íslensku sögurnar tvær um uppgötvun Ameríku og studdist einnig við ágæta bók íslenska veðurfræðingsins Páls Bergþórssonar, The Wineland Millennium.

Kristófer Kólumbus heyrði líklega sögur af víðáttumiklu landi í vestri árið 1477 þegar hann fór til Bristol, sem þá var miðstöð viðskipta við Ísland. Á hverju sumri sigldi stór fiskiskipafloti frá Bristol til Íslands. Kólumbus enduruppgötvaði Ameríku árið 1492, eins og allir vita, en álfan var þá þegar byggð fólki sem hafði farið yfir Beringssund — sem þá var landbrú — um tuttugu þúsund árum fyrr og dreifst um Ameríku. Georg Christopher Lichtenberg sagði raunar að Bandaríkjamaðurinn sem fyrstur uppgötvaði Kólumbus hefði verið óheppinn.

Í því kann að felast einhver óþægilegur sannleikur, en mun stærri sannleikur er sá að Norður-Ameríka er sannkallað kraftaverk: milljónir og tugmilljónir manna sem fóru yfir Norður-Atlantshaf frá Evrópu fundu þar frelsi og velmegun.

Tvisvar björguðu Bandaríkjamenn Evrópu frá sjálfri sér: fyrst í síðari heimsstyrjöldinni og síðan í kalda stríðinu. Án Bandaríkjanna hefði meginlandi Evrópu líklega verið skipt upp á milli Hitlers og Stalíns.

Það er grundvallaratriði að viðhalda bandalaginu milli lýðræðisríkja Norður-Ameríku og Evrópu.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
prófessor emeritus