Íslenska NEI-ið eru góð tíðindi fyrir Noreg, skrifar Morten Myksvoll, stjórnmálaskýrandi Bergens Tidende. Hefði Ísland stefnt inn í Evrópusambandið hefði EES-samstarfið staðið eftir með aðeins Noreg og Liechtenstein EFTA-megin. Nú geti norska ESB-umræðan haldið áfram að blunda og „höggbylgjunni hefur verið aflýst í þetta sinn“.
Norska dagblaðið Bergens Tidende fjallar um niðurstöðu íslensku þjóðaratkvæðagreiðslunnar undir fyrirsögninni „Island seier nei, Noreg kan puste ut“ — „Ísland segir nei, Noregur getur andað léttar.“
Morten Myksvoll, stjórnmálaskýrandi blaðsins, horfir á íslensku niðurstöðuna fyrst og fremst út frá norskum hagsmunum og stöðu EES-samningsins.
Íslendingar höfnuðu því að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið með 52,8% atkvæða gegn 47,2%. Myksvoll segir niðurstöðuna meðal annars hafa ráðist af því að forskot já-hliðarinnar í Reykjavík hafi orðið minna en búist hafði verið við.
Fiskveiðar og landbúnaður réðu miklu
Bergens Tidende segir helstu átökin í íslensku kosningabaráttunni hafa snúist um sjávarútveg og landbúnað. Ríkisstjórnin hafi lagt áherslu á að unnt yrði að leita sérstakra lausna og undanþága í hugsanlegum aðildarviðræðum við ESB. Það hafi ekki nægt til að sannfæra meirihluta Íslendinga.
Myksvoll bendir jafnframt á að þjóðaratkvæðagreiðslunni hafi verið flýtt vegna breyttrar alþjóðlegrar stöðu, ekki síst eftir yfirlýsingar Donalds Trump Bandaríkjaforseta um Grænland.
Þótt geopólitíkin hafi þannig átt þátt í því að kosningunum var flýtt hafi öryggismál engu að síður gegnt tiltölulega litlu hlutverki í sjálfri íslensku ESB-umræðunni.
Norðmenn geta andað léttar
Hér kemur hinn sérstaki norski vinkill greinarinnar. Myksvoll segir að margir Norðmenn séu líklega fegnir niðurstöðunni. Ástæðan er EES-samstarfið.
Ísland, Noregur og Liechtenstein eru þau þrjú EFTA-ríki sem eiga aðild að Evrópska efnahagssvæðinu. Hefði Ísland haldið áfram í átt að ESB-aðild og að lokum gengið í sambandið hefði EFTA-hlið EES aðeins staðið eftir með Noreg og Liechtenstein.
Myksvoll telur slíka þróun geta haft áhrif á stöðu EES-samningsins og jafnvel hleypt nýju lífi í norsku umræðuna um Evrópusambandið. En hann segir enn verra frá norskum sjónarhóli ef Ísland hefði tekið meðvitaða ákvörðun um að yfirgefa núverandi samstarf. Það gerðist ekki.
„Höggbylgjunni hefur verið aflýst“
Myksvoll dregur létti Norðmanna saman í eftirminnilegri setningu:
„Höggbylgjunni hefur verið aflýst í þetta sinn.“
Íslenska NEI-ið þýði að aðildarviðræðurnar verði áfram í bið og Ísland haldi áfram núverandi stöðu sinni utan Evrópusambandsins en innan EES.
Þar með hverfur, að minnsta kosti í bili, sú breyting á jafnvægi EES-samstarfsins sem hugsanleg ESB-aðild Íslands hefði haft í för með sér.
ESB-umræðan getur blundað áfram í Noregi
Noregur hafnaði sjálfur aðild að Evrópusambandinu í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1994 og síðan hefur ESB-aðild lengst af verið í pólitískum dvala þar í landi. Myksvoll telur að íslenskt já hefði getað raskað þeim rólegheitum.
Íslenska niðurstaðan þýðir hins vegar að norska ESB-umræðan geti haldið áfram að blunda.
Hann telur þó ólíklegt að íslenska ESB-málið hverfi í áratugi með sama hætti og gerðist í Noregi eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna 1994. Umræðan á Íslandi muni væntanlega koma aftur.
En í þetta sinn sagði Ísland nei. Og frá norskum sjónarhóli er niðurstaða Bergens Tidende einföld:
Noregur getur andað léttar.