Bandaríkjastjórn segist virða „fullvalda ákvörðun íslensku þjóðarinnar“ í þjóðaratkvæðagreiðslunni um aðildarviðræður við ESB. Hún lýsir Íslandi sem öflugum og verðmætum bandamanni innan NATO og boðar aukið samstarf ríkjanna á sviði öryggis, orku, nýsköpunar og efnahagsmála.
Bandaríkin hafa nú formlega brugðist við niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar á Íslandi 29. ágúst þar sem Íslendingar höfnuðu því að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið.
Í opinberri yfirlýsingu bandaríska utanríkisráðuneytisins, sem Thomas „Tommy“ Pigott talsmaður sendi frá sér 30. ágúst, er sérstaklega lögð áhersla á fullveldi íslensku þjóðarinnar.
„Við virðum fullvalda ákvörðun íslensku þjóðarinnar,“ segir í yfirlýsingunni.
Bandaríkjastjórn lætur þó ekki þar við sitja heldur lýsir jafnframt yfir trausti á áframhaldandi stöðu Íslands sem öflugs og verðmæts bandamanns innan Atlantshafsbandalagsins og náins samstarfsríkis Bandaríkjanna og Evrópu.
Vilja efla samstarfið á mörgum sviðum
Það vekur sérstaka athygli að Bandaríkjastjórn notar yfirlýsinguna til að horfa fram á veginn og boða nánara samstarf við Ísland.
Utanríkisráðuneytið nefnir sérstaklega öryggismál, orkumál, nýsköpun, efnahagsleg tengsl og menningarsamskipti. Markmiðið sé að efla sameiginlega sýn ríkjanna á frið og velmegun.
Yfirlýsingin er stutt en skilaboðin skýr: niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar breytir ekki mati Washington á mikilvægi Íslands sem bandamanns.
Annar tónn frá Washington
Viðbrögðin frá Washington eru athyglisverð þegar þau eru borin saman við fyrstu viðbrögðin í Evrópu.
Euronews hefur lýst íslensku niðurstöðunni sem „kaldri gusu úr norðri“ fyrir Brussel og segir hana mikið högg fyrir stækkunaráform ESB. Financial Times hefur jafnframt sett niðurstöðuna í öryggispólitískt samhengi og segir hana högg á tilraunir ESB til að styrkja ímynd sína sem sameinaðs varnar- og öryggisafls.
Bandaríkin nálgast niðurstöðuna frá öðru sjónarhorni.
Þar er enginn harmur yfir því að Íslendingar hafi hafnað frekari aðildarviðræðum við ESB. Þvert á móti er lögð áhersla á fullvalda ákvörðun þjóðarinnar, áframhaldandi aðild Íslands að NATO og möguleika á enn nánara tvíhliða samstarfi.
Ísland áfram mikilvægt fyrir Bandaríkin
Strategísk staða Íslands á Norður-Atlantshafi hefur lengi gert landið mikilvægan bandamann Bandaríkjanna og NATO. Sú staða hefur orðið enn meira áberandi með aukinni spennu á Norðurslóðum og breyttu öryggisumhverfi í Evrópu.
Það er því athyglisvert að strax í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslunnar skuli Washington ekki aðeins staðfesta mikilvægi Íslands sem NATO-ríkis heldur nefna sérstaklega ný svið þar sem Bandaríkin vilja styrkja samstarfið.
Þar stendur orka við hlið öryggismála, nýsköpunar og efnahagstengsla. Þetta gæti reynst áhugavert þegar íslensk stjórnvöld móta utanríkisstefnuna eftir að þjóðin hefur hafnað endurupptöku aðildarviðræðna við ESB.
Tvö ólík skilaboð eftir kosningarnar
Úrslitin á Íslandi eru þannig farin að kalla fram tvær nokkuð ólíkar frásagnir beggja vegna Atlantshafsins.
Frá Brussel heyrast vonbrigði og vangaveltur um hvað íslenska NEI-ið þýði fyrir stækkun ESB og stöðu sambandsins á Norðurslóðum.
Frá Washington eru skilaboðin önnur:
Við virðum fullvalda ákvörðun Íslendinga — og viljum styrkja samstarfið við Ísland.
Það er ekki lítil yfirlýsing aðeins einum degi eftir að íslenska þjóðin ákvað að hafna aðildarviðræðum við Evrópusambandið.
