Aðeins einn af hverjum þremur Norðmönnum vill að Noregur gangi í ESB, samtímis sem forskot andstæðinga aðildar hefur nær tvöfaldast á síðasta ári. Jafnvel meðal ungs fólks, sem oft er lýst sem kynslóð sem sé sérstaklega jákvæð gagnvart ESB, stendur stuðningur við aðild algjörlega í stað.
Ný könnun Ipsos, sem gerð var fyrir Samtök norskra atvinnurekenda, NHO, sem eru hlynnt nánara samstarfi við ESB, sýnir skýrt forskot andstæðinga aðildar í spurningunni um aðild Noregs að ESB. Tæplega helmingur svarenda segist myndi greiða atkvæði gegn aðild ef efnt yrði til nýrrar þjóðaratkvæðagreiðslu í Noregi. Aðeins einn af hverjum þremur Norðmönnum myndi greiða atkvæði með aðild. Að auki segist einn af hverjum fimm ekki vita hvað hann myndi kjósa.
Andstæðingar aðildar leiða með 13 prósentustigum. Meðal þeirra sem hafa tekið afstöðu jafngildir niðurstaðan um 58 prósenta stuðningi við nei og 42 prósenta stuðningi við já. Með öðrum orðum er afgerandi meirihluti þeirra sem hafa myndað sér skoðun andvígur aðild.
Könnun á vegum norsku atvinnurekendasamtakanna NHO
Tölurnar eru fengnar úr mánaðarlegum könnunum Ipsos fyrir NHO og byggja á samtals 3.000 viðtölum sem gerð voru í apríl, maí og júní. Poll of Polls hefur fengið aðgang að niðurstöðum annars ársfjórðungs.
Heildarúrtak annars ársfjórðungs er því 3.000 svarendur. Það gerir gagnagrunninn afar traustan og skilur lítið svigrúm eftir fyrir þá frásögn að Noregur standi á þröskuldi ESB-aðildar.
Svo nýlega sem í júní benti NHO, sem vinnur að nánara evrópsku samstarfi, á að stuðningur við bæði ESB og EES hefði aukist frá fyrri mánuði. Mánaðarlegar sveiflur geta þó verið verulegar.
Þegar þrjár mælingar eru sameinaðar verður heildarmyndin mun óhagstæðari fyrir stuðningsmenn aðildar. Þrátt fyrir að öryggismál, viðskipti og evrópskt samstarf hafi fengið mun meira vægi í samfélagsumræðunni undanfarin ár vilja aðeins 34 prósent fulla ESB-aðild, á meðan tæplega helmingur segir nei.
Nei – unga fólkið velur ekki ESB
Poll of Polls birtir niðurstöðurnar undir fyrirsögninni „Unga fólkið vill ganga í ESB“ sem verður að teljast merkileg samantekt könnunarinnar. Meðal fólks á aldrinum 18–29 ára segjast 42 prósent myndu kjósa með aðild. 36 prósent myndu kjósa gegn aðild, en 22 prósent segjast ekki vita. Í öllum öðrum aldurshópum hefur nei-hliðin skýrt forskot.
Meðal 30–39 ára er niðurstaðan 48 prósent nei, 31 prósent já. Í hópi 40–59 ára er staðan 49 prósent nei, 32 prósent já og meðal þeirra sem eru eldri en 60 ára er hún 49 prósent nei, 33 prósent já. Andstaðan við ESB eykst meðal þjóðarinnar í heild.
Á öðrum ársfjórðungi 2025 sögðust 42 prósent 18–29 ára myndu greiða atkvæði með norskri ESB-aðild. 35 prósent sögðust myndu kjósa gegn aðild og 23 prósent voru óákveðin. Einu ári síðar er hlutfall þeirra sem styðja aðild óbreytt, eða 42 prósent. Hlutfall andstæðinga hefur aðeins hækkað úr 35 í 36 prósent en hlutfall óákveðinna lækkað úr 23 í 22 prósent. Með öðrum orðum er engin ný bylgja meðal ungra Norðmanna í átt að ESB.
Sé litið aftur til fjórða ársfjórðungs 2024 var niðurstaðan nánast sú sama. Þá sögðust 43 prósent undir þrítugu myndu kjósa með aðild en 35 prósent gegn henni. Í að minnsta kosti eitt og hálft ár hefur stuðningur ungs fólks við aðild því haldist stöðugur í kringum 42–43 prósent. Á sama tíma hefur þróunin meðal þjóðarinnar í heild verið greinileg í gagnstæða átt.
Forskot nei-hliðarinnar hefur aukist úr sjö í þrettán prósentustig á einu ári – nær tvöfaldast. Unga fólkið er enn síður andvígt aðild en foreldrar þess og afar og ömmur, en stuðningurinn vex ekki. Það er þjóðin í heild sem færist í átt að andstöðu við ESB á meðan unga fólkið stendur kyrrt.
Kratar og umhverfissinnar ólmastir að komast inn í ESB
Já-hliðin hefur jafnframt forskot meðal kjósenda Venstre, Høyre, Arbeiderpartiet og Miljøpartiet De Grønne samkvæmt tölum Ipsos. Kjósendur Venstre eru jákvæðastir gagnvart ESB. 52 prósent myndu kjósa með aðild en 29 prósent gegn henni. Kjósendur Høyre fylgja fast á eftir með 51 prósent já og 32 prósent nei.
Einnig meðal kjósenda Arbeiderpartiet hefur já-hliðin forskot, en þó án þess að njóta stuðnings meirihluta. Þar svara 45 prósent já og 37 prósent nei. Meðal kjósenda MDG er skiptingin 44 gegn 35 prósentum.
Á hinum enda stjórnmálanna segjast 58 prósent kjósenda Fremskrittspartiet myndu kjósa gegn aðild en aðeins 27 prósent með henni. Kjósendur SV eru enn tortryggnari gagnvart ESB; þar svara 54 prósent nei og 26 prósent já, á meðan 66 prósent kjósenda Rødt hafna aðild. Mesta andstaðan mælist þó meðal kjósenda Senterpartiet. Þar svara heil 70 prósent nei en aðeins 17 prósent vilja að Noregur gangi í ESB. Kristelig Folkeparti sker sig úr meðal miðjuflokkanna. Meðal kjósenda flokksins svara 53 prósent nei og 31 prósent já.
Já-hliðin hefur einungis forskot í Osló
Ósló er eina fylkið í könnuninni þar sem fleiri segjast myndu kjósa með aðild en gegn henni. 42 prósent íbúa höfuðborgarinnar myndu styðja aðild en 38 prósent hafna henni.
Jafnvel í því fylki landsins sem er jákvæðast gagnvart ESB er því ekki meirihluti fyrir aðild. Rétt utan höfuðborgarinnar hverfur forskot já-hliðarinnar. Í Akershus svara 39 prósent já og 41 prósent nei. Þar á eftir koma Buskerud með 37 prósent já, Telemark með 35 prósent og Troms með 34 prósent. Í öllum þessum fylkjum er nei-hliðin stærri.
Á Vesturlandi og í Norður-Noregi er stuðningurinn enn minni. Aðeins 29 prósent í Møre og Romsdal og 28 prósent í Vestland myndu kjósa með aðild. Í Nordland er hlutfallið 26 prósent. Finnmörk sker sig úr sem það fylki landsins þar sem andstaðan við ESB er mest. Þar styður aðeins einn af hverjum fimm aðild en 62 prósent segja nei.
Stuðningurinn er því sterkastur á þéttbýla austurhlutanum, í Ósló og Akershus, en andstaðan vex eftir því sem vestar og norðar dregur.
Ein af hverjum fjórum konum er óákveðin
Kynjamunurinn er mikill, en ekki alveg með þeim hætti sem margir kynnu að ætla. Meðal karla svara 39 prósent já, 47 prósent nei og 14 prósent segjast ekki vita. Meðal kvenna svara aðeins 28 prósent já, 46 prósent nei og heil 25 prósent eru óákveðin.
Konur eru því ekki líklegri en karlar til að hafna aðild. Hlutfall andstæðinga er nánast hið sama. Munurinn felst í því að karlar hafa mun oftar tekið afstöðu. Konur svara já ellefu prósentustigum sjaldnar og segjast ellefu prósentustigum oftar ekki vita. Því situr ein af hverjum fjórum konum á girðingunni.
Þessar óákveðnu konur gætu orðið mikilvægur markhópur ef Noregur færi aftur í víðtæka umræðu um ESB-aðild. Könnunin gefur þó ekkert tilefni til að líta á þær sem dulinn varasjóð já-hliðarinnar. Þvert á móti eru þær konur sem hafa myndað sér skoðun greinilega síður jákvæðar gagnvart ESB.
Heildarmynd könnunarinnar er skýr: Aðeins einn af hverjum þremur vill að Noregur gangi í ESB, á meðan forskot andstæðinga aðildar hefur aukist verulega á síðasta ári. Já-hliðin stendur sterkust meðal ungs fólks, kjósenda miðjuflokkanna og á Óslóarsvæðinu, en jafnvel þar er enginn breiður meirihluti fyrir aðild.
Sagan um að Noregur sé smám saman að færast í átt að ESB-aðild fær því lítinn stuðning í þessum tölum. Unga fólkið stendur í stað, stór hluti landsins segir skýrt nei og meðal þeirra sem þegar hafa tekið afstöðu er enn traustur meirihluti andvígur norskri ESB-aðild.