Að minnsta kosti 5,56 milljónir evra í ESB-fé tengjast RÚV og dagskrá þess

Þjóðólfur bað gervigreindina að kanna peningagreiðslur frá ESB til RÚV og leiðir rannsóknin í ljós að Evrópusambandið hefur annars vegar fjármagnað Ríkisútvarpið beint og hins vegar lagt milljónir evra til framleiðslu verka sem RÚV hefur sýnt, samframleitt eða tekið þátt í.

Staðfest bein ESB-fjármögnun RÚV nemur €1.105.133. Hún tengist LIFE ICEWATER, þar sem RÚV er formlegur þátttakandi meðal annars að framleiða heimildarmyndir og hlaðvarpsefni um vatn.

Að auki hefur rannsóknin staðfest €4.460.139 í ESB-styrkjum til annarra aðila vegna RÚV-tengdra verka. Þar eru meðal annars Ófærð, Flateyjargátan, Verbúðin, Vitjanir, Vigdís, Ráðherrann og Vertu sæl, Marianne. Sú fjárhæð var ekki greidd RÚV og ekki er unnt að fullyrða að hún hafi sparað RÚV samsvarandi útgjöld. Til þess þyrfti aðgang að framleiðslu-, kaup- og samframleiðslusamningum.

Ráðherrann er ný staðfest viðbót. Opinber niðurstaða Creative Europe sýnir €50.000 þróunarstyrk til Sagafilm árið 2014 vegna verkefnisins. RÚV segir sjálft að þáttaröðin hafi síðar verið framleidd af Sagafilm í samstarfi við RÚV og fleiri aðila.

Systrabönd sýna hins vegar hvers vegna verkefni þarf að kanna hvert fyrir sig. Sagafilm fékk €489.065 frá Creative Europe, en serían var pöntuð af Viaplay og Símanum og frumsýnd í Sjónvarpi Símans. Hún er því ekki talin með. Sama gildir um Teikn, Reykjavík Fusion, Home Is Where the Heart Is og Hot Stuff, sem tengjast öðrum íslenskum stöðvum.

Þriðji flokkur rannsóknarinnar er enn óleystur. Í ársreikningi RÚV voru „aðrar tekjur“ 42,222 milljónir króna árið 2024 og 74,963 milljónir árið 2023. RÚV lýsir þeim sem styrkjum, einkum til kennslu- og barnaefnis og varðveislu safnaefnis, en nefnir ekki greiðendur. Því er ekki hægt að fullyrða að þetta sé ESB-fé—en heldur ekki útiloka það á grundvelli ársreikningsins.

Niðurstaðan er því sannanleg lágmarkstala, ekki mat á öllum mögulegum áhrifum. €1.105.133 fóru beint til RÚV; €4.460.139 fóru til annarra vegna verka með staðfest RÚV-tengsl. Samtals eru það €5.565.272 í tveimur skýrt aðgreindum flokkum.

ESB-fjármögnun sem tengist RÚV 2010–2026

Niðurstaða

Rannsóknin staðfestir að minnsta kosti €1.105.133 í beinu ESB-framlagi til RÚV. Að auki eru staðfestar €4.460.139 í ESB-styrkjum til annarra aðila vegna verka sem RÚV sýndi, samframleiddi, fjármagnaði eða tók þátt í.

Samanlögð rannsóknartala þessara tveggja ólíku flokka er því €5.565.272 sem ekki má túlka sem beinar greiðslur til RÚV, þar sem aðeins €1.105.133 fóru sannarlega beint til RÚV.

1. Bein greiðsla til RÚV

2. ESB-styrkir til annarra vegna RÚV-tengdra verka

Athugið: Færslurnar fyrir Goat Girl og Northern Comfort byggjast á sýningar-/dreifingartengslum og eiga ekki að gefa í skyn að RÚV hafi pantað eða samframleitt verkin. Ef þrengri skilgreining er notuð og einföld sýning útilokuð, þarf að draga þær frá.

3. Ósundurliðaðar styrkjatekjur RÚV

Ársreikningur RÚV sundurliðar ekki greiðendur í liðnum „aðrar tekjur“. Árið 2024 voru þær 42,222 m.kr. og árið 2023 74,963 m.kr. Reikningurinn segir að um sé að ræða styrki, einkum til kennslu- og barnaefnis og varðveislu safnaefnis, en nefnir ekki styrkveitendur. Því er hvorki hægt að telja þessar fjárhæðir sem ESB-fé né útiloka að einhver hluti þeirra sé ESB-fé. Heimild: samstæðuársreikningur RÚV 2024, skýring 4.

Verkefni sem eru sérstaklega útilokuð

Um tölurnar

Þessar niðurstöður eru sannanleg lágmarkstala miðað við þær opinberu heimildir sem Þjóðólfur hefur yfirfarið. Rannsókninni er ekki lokið og tölurnar kunna að hækka þegar fleiri úthlutanir, verkefni og tekjuliðir hafa verið staðfest.

Aðeins 1.105.133 evrur eru hér skilgreindar sem staðfest bein ESB-fjármögnun RÚV. Aðrar fjárhæðir í rannsókninni voru greiddar sjálfstæðum framleiðendum eða öðrum aðilum vegna verka sem RÚV sýndi, samframleiddi, fjármagnaði eða tók þátt í með öðrum hætti.

Ekki er heldur fullyrt að styrkir til framleiðenda hafi sparað RÚV sömu fjárhæð. Til að meta hugsanlegan fjárhagslegan ávinning RÚV þyrfti aðgang að kaup-, framleiðslu- og samframleiðslusamningum.

Ársreikningar RÚV sundurliða jafnframt ekki alla styrki eftir greiðendum. Því er hvorki hægt að telja ósundurliðaðar styrkjatekjur sem ESB-fé né útiloka að þar sé að finna frekari ESB-framlög.